COP31 Nicolasa Armaroliego: „Elektryfikacja jest korzystna, wystarczą paliwa kopalne”

Przejście energetyczne jest obecnie koniecznością ekonomiczną, strategiczną, a także klimatyczną. Dostępne technologie istnieją (samochody elektryczne, pompy ciepła i źródła odnawialne) i są teraz również ekonomicznie zrównoważone. Dlatego zmniejszenie zależności od ropy naftowej i gazu jest możliwe, konieczne i opłacalne. Tak twierdzi dla Vaielettrico Nicola Armaroli, chemik, badacz i autor licznych publikacji na temat energetyki, podsumowując oczekiwania świata nauki w związku z COP31 w Antalyi w Turcji. „Rzeczywistość przedstawia nam rachunek, a polityka musi się do niego dostosować” – brzmi jego przesłanie.

„Elektryfikacja, elektryfikacja” to motyw przewodni światowego szczytu klimatycznego oraz pierwszego odcinka Barometru COP31, rubryki Vaielettrico, która będzie krok po kroku relacjonować prace odbywające się w Antalyi. Armaroli wychodzi od jednego założenia: pomimo powolności międzynarodowych negocjacji i wyników często poniżej oczekiwań, konferencje klimatyczne przyniosły istotne efekty. „Dobrze, że te konferencje się odbyły, bo w sumie statek zaczął zmieniać kurs” – mówi.

Gdyby nie umowy międzynarodowe, począwszy od porozumienia z Paryża, dziś znajdowalibyśmy się na ścieżce, która mogłaby doprowadzić do wzrostu temperatury globalnej o 5–6 stopni pod koniec stulecia. Najgorsze scenariusze zostały uniknięte, chociaż podjęte działania wciąż nie są wystarczające.

Ale coś zmieniło się w postrzeganiu zbiorowym. Kryzys klimatyczny nie jest już problemem odległym, który należy rozwiązywać wyłącznie w imię przyszłych pokoleń. Katastrofy środowiskowe, wojny i kryzysy energetyczne ujawniły związek pomiędzy paliwami kopalnymi, niestabilnością geopolityczną a kosztami ekonomicznymi. Dlaczego „paliwa kopalne stanowią naszą klęskę z punktu widzenia gospodarki, bezpieczeństwa energetycznego, a także spokoju osobistego w naszym życiu”.

To właśnie ta świadomość, według Armaroliego, powinna skłonić COP31 do przejścia od deklaracji zasadniczych do konkretnych decyzji.

Elektryfikacja w celu ograniczenia wykorzystania ropy i gazu

Głównym tematem szczytu w Antalyi jest właśnie elektryfikacja. Postawionym celem jest osiągnięcie do 2035 roku pokrycia 35% końcowego zużycia energii za pomocą prądu.

Dla Armaroli jest to kierunek zupełnie słuszny, ponieważ jest to jedyny sposób na stopniowe zastępowanie paliw kopalnych, zamiast ograniczać się do łączenia nowych źródeł energii z tradycyjnymi.

„Nadal zwiększamy zużycie energii na świecie, ale jeśli nasza transformacja jest adytywna, to znaczy mamy paliwa kopalne, a to, co się teraz zwiększa, wypełniamy głównie energią odnawialną, to nie jest dobre. Musimy zacząć niszczyć podstawę, na której stoimy”.

Kluczem jest poprawa efektywności końcowego wykorzystania energii. Silnik elektryczny, jak przypomina badacz, zużywa od trzech do czterech razy mniej energii w porównaniu z silnikiem termicznym. Jeszcze większą przewagę mają pompy ciepła w porównaniu z kotłami gazowymi.

Stąd strategiczna rola samochodu elektrycznego oraz elektryfikacji ogrzewania: dwóch technologii, które umożliwiają bezpośrednie zmniejszenie zużycia ropy naftowej i gazu. „Samochód elektryczny bezpośrednio zmniejsza zużycie ropy naftowej, a pompa ciepła bezpośrednio zmniejsza zużycie gazu”. To nie jest tylko kwestia środowiskowa. Każdy samochód elektryczny na drogach oznacza mniej ropy do importu, natomiast każda kociołka zastąpiona pompą ciepła zmniejsza potrzebę zakupu gazu poprzez rurociągi lub statki transportujące metan. Innymi słowy, „każdy samochód elektryczny na drogach oznacza mniejszą zależność od Hormuz. To o jeden litr mniej benzyny lub ropy naftowej, który przechodzi przez Hormuz”.

Ekonomiczna korzyść przezwycięża ideologiczne opory

Kolejnym decydującym czynnikiem jest to, że te technologie stają się konkurencyjne pod względem kosztowym. Przez lata, jak zauważa Armaroli, konieczność porzucenia paliw kopalnych była przedstawiana przede wszystkim w kontekście kryzysu klimatycznego. Motywacja ta nie była w stanie przekonać wszystkich. Dziś natomiast kryzys energetyczny i wzrost cen paliw sprawiają, że korzyści z alternatyw elektrycznych stają się coraz bardziej oczywiste. „Trzeba to zrobić, bo po prostu jest to dla mnie korzystne”.

Armaroli przytacza przykład samochodu elektrycznego ładowanego w domu: „Naprawianie poziomu paliwa za pomocą prądu z garażu kosztuje o połowę mniej niż tankowanie benzyny”. Ta korzyść, w połączeniu z stopniowym spadkiem cen samochodów elektrycznych, zmienia zasady konkurencji z tradycyjnymi technologiami.

Polityka jest w tyle za rzeczywistością

Jeśli kierunek rozwoju technologicznego i gospodarczego jest już jasny, to zachowanie polityki wydaje się o wiele mniej przekonujące. Armaroli dostrzega rosnącą rozbieżność pomiędzy decyzjami rządów a rozwojem rzeczywistości energetycznej.

Napięcia międzynarodowe i kryzysy cenowe pokazują, jak ryzykowne jest dalsze poleganie na importach paliw kopalnych. Mimo to w ostatnich latach w różnych krajach temat transformacji był stopniowo odsuwany na dalszy plan, czasami traktowany jako walka ideologiczna lub działanie radykalnych ekologów. „Polityka zawsze jest wyprzedzona względem rzeczywistości”. W Stanach Zjednoczonych, na przykład, pomimo postaw administracji Trumpa, sprzeciwiającej się różnym politykom wspierającym transformację, sektor energii odnawialnej nadal się rozwija, dzięki inwestycjom firm oraz interesom gospodarczym państw i lokalnych społeczności.

Zdaniem Armaroli jest to dowód na to, że rynek wkroczył już na ścieżkę trudną do odwrócenia. „Przypadek biznesowy odnawialnych źródeł energii jest obecnie tak oczywisty, że nikt nie może go zatrzymać, więc lepiej go przyjąć”. Brak głównych światowych liderów w Antalyi nie musi koniecznie być interpretowany jako sygnał zatrzymania transformacji – dynamika gospodarcza i przemysłowa często rozwija się szybciej niż decyzje polityczne.

35% elektryfikacji do 2035 roku: cel, który należy osiągnąć

Jaki konkretny rezultat powinna przynieść COP31? Dla Armaroli priorytetem jest osiągnięcie jasnego i wspólnego zobowiązania dotyczącego celu 35% elektryfikacji konsumpcji końcowej do 2035 roku.

To ambitny cel, szczególnie w porównaniu z obecną sytuacją. Europa i Stany Zjednoczone osiągają poziom około 22%, podczas gdy Chiny już przekroczyły 30%, a w niektórych dzielnicach przemysłowych ten wskaźnik przekracza 40%.

Dlatego, według badacza, sformalizowanie tego celu na szczeblu międzynarodowym byłoby ważne również po to, by przyspieszyć polityki krajowe oraz przekonać obywateli i firmy do inwestowania w technologie elektryczne.

Transformacja musi zacząć się od mieszkań i transportu, a następnie stopniowo rozszerzyć się na przemysł. „Elektryfikacja, począwszy od domu, samochodu, a potem przemysłu i wszystkiego innego, to najważniejsza rzecz, którą musimy zrobić, jeśli chcemy chronić nasze portfele, naszą przyszłość, a także klimat”. To konkluzja Armaroliego, który umawia nas na finałowy odcinek naszego „barometru” z końcowym podsumowaniem COP31.

Teraz słowo przekazuje osoba z terenu, która będzie nas informować o postępach w pracach. Będzie to Andrea Ghianda, szef działu komunikacji think tanku Ecco.

PRZECZYTAJ TAKŻE: „Zmiana klimatu jest już tutaj. Wystarczy o tym rozmawiać, musimy się z nią zmierzyć” oraz obejrzyj WIDEO