Asfaltowanie dróg za pomocą kryształów: eksperyment z USA sprzed pół wieku, który powtórzono w ciągu dekad

14/11/2026 12:00

Aktualizowane na

14/11/2026 12:00

Co zrobić z milionami butelek szklanych, które trafiają do śmieci i nie mogą być ponownie wykorzystane? Na początku lat siedemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych znaleziono nieoczekiwane, ale skuteczne rozwiązanie: rozdrobnienie ich i wykorzystanie do budowy dróg. Pomysł ten, znany jako glasphalt (połączenie angielskich słów glass, „szkło”, i asphalt, „asfalt”), przekształcił codzienny odpad w materiał do wykładania ulic.

Jedno z pierwszych udokumentowanych eksperymentów odbyło się 26 października 1970 roku w Fullerton w Kalifornii. Tam odbudowano odcinek ulicy w przemysłowym parku Fullerton Air Industrial Park za pomocą mieszanki zawierającej szkło pochodzące z rozdrobnionych butelek. Ponadto podczas testu jedna część drogi pokryta została nowym materiałem, a druga zwykłym asfaltem, w celu porównania wydajności obu rozwiązań.

Przepis nie polegał po prostu na zmieszaniu kryształów z asfaltem, lecz według raportu technicznego amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (EPA) użyta mieszanka zawierała 63% rozdrobnionego szkła, 36% pyłu skalnego oraz 1% wodorotlenku wapnia, oprócz łącznika asfaltowego. Celem było sprawdzenie, czy odpady szklane mogą zastąpić część materiałów zwykle używanych przy produkcji nawierzchni drogowych.

Testy w ponad trzydziestu miejscach

Jednak doświadczenie w Fullerton nie było ani jedynym, ani pierwszym tego typu – kilka miesięcy wcześniej, w lipcu 1970 roku, na Uniwersytecie Missouri-Rolla wyłożono drogę mieszanką zawierającą recyklingowane szkło. Dwa lata później nawierzchnia prezentowała zadowalający stan ogólny, miała odpowiednią odporność na poślizg, a widoczne uszkodzenia przypisano problemom w fundamentach drogi.

Jednak wyniki z Kalifornii były mniej obiecujące, ponieważ inspekcja przeprowadzona w marcu 1972 roku wykryła znaczne uszkodzenia na pasach ruchu – spadek grubości nawierzchni, wolno unoszące się odłamki szkła oraz pojawienie się dziur. Badacze przypisali dużą część tych uszkodzeń intensywnemu ruchowi pojazdów z oponami kolcowymi podczas szczególnie surowej zimy, choć wskazali również na możliwe uchybienia w procesie ubijania asfaltu oraz w ilości użytego asfaltu.

Mimo tych trudności pomysł nie zniknął, a w tamtych latach przeprowadzono testy w około 33 miejscach w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, jak podaje amerykańska Federalna Administracja Dróg (FHWA). Omaha w Nebrasce była kolejnym wybitnym przykładem: w sierpniu 1971 roku wybrukowano jedną przecznicę w centrum miasta przy użyciu szkła zabezpieczonego dzięki kampanii społecznej polegającej na zbieraniu butelek.

To doświadczenie trwało przez kolejne dekady, a przykłady takich działań pojawiły się w całej geografii Stanów Zjednoczonych na przestrzeni czasu. Baltimore użyło recyklingowanego szkła do wybrukowania co najmniej 17 ulic od połowy lat siedemdziesiątych do połowy lat osiemdziesiątych. W Nowym Jorku w latach 1990–1995 wykorzystano około 225 000 ton szkła przy pracach nad ponownym wybrukowaniem dróg.

Mieszanka, która ma swoje wady

Problem pojawił się przy przechodzeniu do projektów o większej skali, co zmusiło do rozwiązania kilku trudności. Jedną z głównych była przyczepność, ponieważ woda mogła sprzyjać oddzieleniu się asfaltu od cząstek szkła. Zmartwieniem były również zużycie nawierzchni, odporność na poślizg oraz odbicia, jakie mogła wywoływać powierzchnia pod wpływem światła słonecznego lub latarni.

Raport Rady Badań nad Transportem w Wirginii, opublikowany w 1990 roku, stwierdził, że w warunkach kontrolowanych możliwe jest włączenie niewielkich ilości szkła, od 5% do 15%, do mieszanki asfaltowej. Jednakże ostrzegano, że jego użycie w innych warstwach infrastruktury, takich jak wypełnienia czy podkłady ziarniste, może okazać się bardziej korzystne. Koszt kruszenia i transportu tego materiału również wpływał na jego wykonalność.