← Powrót do aktualności
Inne

Pierwszy w Islandii park wiatrowy oferuje bonus polegający na oszczędzaniu wody

Pierwszy w Islandii park wiatrowy oferuje bonus polegający na oszczędzaniu wody
Pierwszy park wiatrowy na Islandii

Pierwszy na Islandii park wiatrowy na dużą skalę ma ciekawą zaletę: gdy wiatr się wzmocni, zbiorniki wodne służące do wytwarzania energii hydraulicznej mogą zachować wodę na później.

Park wiatrowy Vaðölduver łączy się bezpośrednio z istniejącą infrastrukturą hydroelektryczną Búrfell, dzieląc się liniami przesyłowymi o napięciu 220 kV, stacjami transformacyjnymi oraz drogami dostępowymi. Ponadto najwietniejsze miesiące na Islandii pokrywają się z okresem w roku, gdy do zbiorników wpływa mniej wody.

Krajowa firma energetyczna Islandii, Landsvirkjun, oficjalnie uruchomiła park wiatrowy Vaðölduver 15 września 2026 roku. Pierwsze 14 turbin jest już w użyciu; kolejne 14 zostanie zainstalowanych w drugiej fazie, a cały park wiatrowy ma być w pełni funkcjonalny do końca 2027 roku.

Gdy zostanie ukończony, Vaðölduver będzie miał moc 120 megawatów (MW). Podczas spotkania z pracownikami Landsvirkjun w Reykjaviku w zeszłym miesiącu powiedzieli mi, że to wystarczy, aby zasilać równowartość 90 000 islandzkich gospodarstw domowych. Elektryczność wyprodukowana w Vaðalda trafia do sieci i jest sprzedawana poprzez umowy zakupu energii.

Vaðölduver znajduje się na równinie z lawą i piaskiem na wschód od rzeki Þjórsá, na południe od tamy Sultartangi. Landsvirkjun już obsługuje siedem elektrowni wodnych w okolicznej strefie Þjórsá i Tungnaá.

Elektrownia wiatrowa została zlokalizowana w tej części Islandii, ponieważ pory roku tutaj dobrze się pokrywają.

Wiatry są najsilniejsze zimą, gdy ilość wody wpływającej do zbiorników hydroelektrycznych może być niska. Latem prędkość wiatru ma tendencję do spadku, ale topnienie lodowców zwiększa dostępność wody dla systemu hydroelektrycznego.

Gdy turbiny wiatrowe wytwarzają dużo energii elektrycznej, Landsvirkjun może zmniejszyć wykorzystanie energii hydrowej i zachować więcej wody w swoich zbiornikach. Gdy wiatr słabnie, energia hydrowa może zaspokoić większą część zapotrzebowania.

To daje przedsiębiorstwu większą kontrolę nad czasem wykorzystania przechowywanej wody i pomaga jej być wykorzystywanej dłużej.

Obfity wiatr bliżej ziemi

Niemiecki producent turbin wiatrowych Enercon wyprodukował turbiny dla Vaðölduver. Projekt obejmuje również umowę serwisową i konserwacyjną z Enerconem.

Landsvirkjun miało dziesięć lat doświadczenia w eksploatacji wiatraków pilotażowych, zanim zbudowało Vaðölduver. Jedną z najważniejszych lekcji, jakich się nauczyli, była ta, że nie potrzebują wysokich wież, aby znaleźć obfite wiatry.

Na tym unikalnym, otwartym terenie jest niewiele roślinności ani innych przeszkód na powierzchni. Dzięki temu wiatraki mogą wykorzystywać produktywne wiatry bliżej ziemi niż w miejscach bardziej zalesionych lub osłoniętych.

Oczywiście „niżej” jest pojęciem względnym. Mimo to najwyższy koniec łopaty wiatraków osiąga 150 metrów (492 stopy).

Elektrownia wiatrowa zajmuje powierzchnię 17,1 kilometra kwadratowego (6,6 mila kwadratowych). Dwadzieścia pięć wiatraków ma moc 4,26 MW każdy, a pozostałe trzy – 4,5 MW. Według prezentacji Landsvirkjun roczna produkcja energii wynosi 440 GWh, a efektywność netto według wskaźnika P50 wynosi 43%, co jest uznawane za wysokie wartości dla wiatraków naziemnych.

Trzeci filar dostaw energii na Islandii

Zdolność do wykorzystania istniejącej infrastruktury była kluczowym czynnikiem przy wyborze lokalizacji przez Landsvirkjun. Miejsce budowy elektrowni wiatrowej wpływa na jej koszty, ślad środowiskowy oraz na ludzi mieszkających w okolicy.

Landsvirkjun uważa również za niezbędne aktywne angażowanie się z lokalnymi społecznościami i innymi interesariuszami przy realizacji projektów wiatrowych. W Vaðölduver najważniejszym zadaniem jest ukończenie budowy pozostałych 14 turbin, podczas gdy pierwsza faza kończy swoje prace testowe.

Przedsiębiorstwo postrzega wiatr jako potencjalny trzeci filar dostaw energii elektrycznej na Islandii obok energii wodnej i geotermalnej. Vaðölduver pokazuje, jak te zasoby mogą współpracować ze sobą – wiatr zwiększa ilość wyprodukowanej energii, jednocześnie pomagając w zachowaniu zmagazynowanej wody.

Opinia Electrek

Islandia jest liderem świata w dziedzinie czystej energii. Prawie 100% jej energii elektrycznej pochodzi z źródeł odnawialnych, w tym energii wodnej uzyskiwanej z wód spływających z lodowców i rzek (około 70%) oraz energii geotermalnej (około 30%).

Ponad 90% gospodarstw domowych na Islandii wykorzystuje bezpośrednio ciepłą wodę geotermalną do ogrzewania pomieszczeń i przygotowywania gorącej wody, natomiast pozostałe gospodarstwa korzystają z energii elektrycznej pochodzącej z źródeł odnawialnych.

Jednak Islandia boryka się z takimi samymi problemami związanymi z przepustowością sieci jak każdy inny kraj. Wprowadzanie energii wiatrowej – oraz wszelkich innych źródeł energii – wymaga uważnej obserwacji tego, co sieć jest w stanie obsłużyć. Islandia posiada izolowany system przesyłowy, dlatego utrzymanie stabilności i zapewnienie wystarczającej przepustowości stają się coraz ważniejsze w miarę realizacji kolejnych projektów w tym kraju.

Podczas pobytu w Reykjaviku spotkałem się z ministrem środowiska, energii i klimatu, Jóhannem Pállm Jóhannssonem, który poinformował mnie, że przewiduje się, iż zdolność islandzkiej sieci energetycznej wzrośnie z 20 TWh do 24–25 TWh w ciągu dekady. Jóhannsson dodał również, że jest zwolennikiem centrów danych i że inwestorzy chętnie zakładają je w tym kraju.

Gdy zapytałem Jóhannssona i jego zespół, a także zespoły z Landsvirkjun oraz państwowej ON Power, drugiego co do wielkości producenta energii elektrycznej na Islandii oraz największej sieci ładowarek dla pojazdów elektrycznych, o plany rozszerzenia sieci w celu obsługi tego zapotrzebowania, wszyscy powiedzieli, że wprowadzane są reformy prawne, aby przyspieszyć procedury uzyskiwania pozwoleń energetycznych. Istnieją również środki finansowe na rozwój sieci. Fizyczna sieć przesyłowa jest rozbudowywana, ale proces jest powolny ze względu na bariery stwarzane przez zjawisko NIMBY.

Podczas mojej wizyty, poznając nowe oraz już zrealizowane islandzkie projekty energetyczne, stało się jasne, że firmy z sektora energetyki i ciepła geotermalnego regularnie współpracują przy takich projektach – każda wnosi swą wiedzę i pracuje dla wspólnego dobra (tak, naprawdę).

Jednak co uderzyło podczas dyskusji na temat rozszerzania sieci, to brak planów współpracy z islandzkim operatorem systemu przesyłowego, Landsnet hf. Wydawało się, że zamierzeniem jest pozwolenie operatorowi na samodzielne opracowanie rozwiązań. Co najwyżej zespół Jóhannssona stwierdził, że jego reforma prawna „otworzyła drzwi” do możliwych innowacji w sieci.

Gdy zapytałem zespół Landsvirkjun, czy rozważają współpracę z TSO przy projektach dotyczących zasobów energii rozproszonej (DER), takich jak wirtualne elektrownie i lokalne magazyny energii w postaci baterii, przeznaczone dla klientów z sektora przemysłu ciężkiego, którzy stanowią 80% ich biznesu, odpowiedzieli, że o tym nie myśleli.

Islandia zyskała reputację lidera w dziedzinie czystej energii. Zastosowanie tego samego podejścia opartego na współpracy i kreatywności przy rozbudowie sieci pomoże jej nadal stanowić przykład dla reszty świata.