Badanie: Przejście na samochody elektryczne bardziej obciąża gospodarstwa o niskich dochodach

Zdjęcie: Skoda (ilustracja)

Badanie przeprowadzone przez Öko-Institut na zlecenie Fundacji Klimaneutralität ma pokazać, w jaki sposób emisje i inwestycje w ruchu samochodowym będą się w przyszłości rozkładać pomiędzy różne grupy gospodarstw domowych.

Zgodnie z tym badaniem obecnie najwyższe emisje powodują gospodarstwa domowe posiadające samochody służbowe. Jednak to one najszybciej elektryfikują swoje pojazdy. Według badania, od połowy lat 30. XXI wieku pozostałe emisje będą się znacznie bardziej rozkładać pomiędzy gospodarstwa domowe o niskich dochodach i dużym odległościach przebytych samochodem. Jednocześnie gospodarstwa domowe o niskich dochodach we wszystkich analizowanych momentach czasu ponoszą najwyższy względny ciężar inwestycyjny.

Dodatkowe badanie przeprowadzone przez Fundację Klimaneutralität pokazuje, gdzie leżą przeszkody: według niego dostęp do ładowania w domu jest kluczowym warunkiem gotowości do zakupu. Wysokie koszty zakupu oraz niewiele dostępnych modeli utrudniają przejście na te rozwiązania gospodarstwom o niskich dochodach. Dlatego Fundacja Klimaneutralität zaleca kontynuowanie wsparcia zakupowego dla gospodarstw o niskich dochodach po 2028 roku oraz celowe ulepszenie możliwości ładowania w mieszkaniach wynajmowanych.

Thomas Losse-Müller, dyrektor Fundacji Klimaneutralność: „Przejście na napędy elektryczne postępuje. Jednak gospodarstwa domowe dokonują tego w różnym czasie. Ci, którzy dziś powodują najwyższe emisje korzystając z samochodu służbowego, już w 2030 roku w połowie przypadków będą jeździć samochodami elektrycznymi. Od połowy lat 30. XXI wieku wzrosną koszty dla gospodarstw domowych o niskich dochodach, które muszą jednak dużo jeździć. Brakuje im pieniędzy na przejście na samochód elektryczny, a często także miejsca do ładowania. Ci, którzy nie mogą przesiąść się na inny pojazd, będą co roku płacić więcej za benzynę i diesel.”

Badanie przenosi scenariusz „Niemcy neutralne klimatycznie” opracowany przez think tank Agora na dane dotyczące gospodarstw domowych z badania „Mobilität in Deutschland”. Gospodarstwa domowe są dzielone na osiem grup według dochodu netto, rocznej odległości przebytej samochodem osobowym oraz dostępu do transportu publicznego. Gospodarstwa domowe posiadające samochody służbowe tworzą dziewiątą grupę. Inwestycje są obliczane na podstawie rocznej utraty wartości nowych i używanych samochodów osobowych, a następnie rozkładane pomiędzy poszczególne grupy. Fundacja Klimaneutralität uzupełnia modelowanie ankietą przeprowadzoną wśród 3000 potencjalnych nabywców samochodów elektrycznych.

Profil emisji zmienia się do połowy lat 30. XXI wieku

Analiza pokazuje, że gospodarstwa domowe posiadające samochody służbowe jeźdzą dużo i preferują silniejsze pojazdy. Takie pojazdy są szczególnie szybko wymieniane. W tym scenariuszu do 2030 roku już 50 procent ich samochodów osobowych będzie napędzanych elektrycznie. Gospodarstwa domowe o wysokich dochodach i dużym odległościach przebywanych podczas jazdy plasują się tuż za nimi, z nieco ponad 30 procentem. Najniższy odsetek występuje wśród gospodarstw domowych o niskich dochodach i małych odległościach przebywanych podczas jazdy – one jeżdżą swoimi pojazdami najdłużej i rzadziej są ich właścicielami.

Obciążenie inwestycjami jest większe w gospodarstwach o niskich dochodach

W kwotach bezwzględnych gospodarstwa o wysokich dochodach inwestują więcej w samochody osobowe. Posiadają one większą liczbę nowszych i większych pojazdów. Jednak jeśli mierzyć to na podstawie dostępnych dochodów netto, to w latach 2030, 2035 i 2045 najwyższe obciążenie finansowe ponoszą gospodarstwa z dochodem poniżej 2000 euro miesięcznie. Najniższe obciążenie występuje u gospodarstw z dochodem powyżej 6000 euro. U bardziej zamożnych gospodarstw obciążenie finansowe znacznie spada z upływem czasu, ponieważ szybciej przechodzą na pojazdy elektryczne, co zmniejsza koszty eksploatacji.

„Nowe samochody elektryczne trafiają najpierw tam, gdzie pojazdy są wymieniane wcześnie: w flotach firmowych oraz w gospodarstwach domowych o wysokich dochodach i dużym odległościach przebytych rocznie”, wyjaśnia Peter Kasten, kierownik działu Zasoby i Mobilność w Öko-Institut. „Gospodarstwa domowe o niskich dochodach jeżdżą starszymi samochodami, częściej mieszkają w wynajętych lokalach i dlatego przechodzą na elektrykę później. Dlatego tak ważne są narzędzia takie jak Social Leasing czy inne formy wsparcia zakupowego skierowane na osoby o niskich dochodach i dużym odległościach przebytych rocznie, które ułatwiają im tę zmianę.”

Dostęp do ładowania i koszty zakupu decydują o gotowości do zakupu

Badanie przeprowadzone przez Fundację Klimaneutralität potwierdza wyniki z punktu widzenia kupujących. Sytuacja materialna ma znacznie większy wpływ na chęć zakupu samochodu elektrycznego niż osobiste preferencje. 14 procent respondentów chce kupić samochód elektryczny bez możliwości ładowania w domu, natomiast 51 procent – z taką możliwością.

70 procent respondentów obecnie nie może ładować ani w domu, ani w miejscu pracy. 29 procent jest trwale zależnych od publicznych stacji ładowania, ponieważ w ich otoczeniu nie da się zainstalować punktu ładowania. Dla nich kluczowa jest dostępna, tania infrastruktura ładowania publicznego. Respondenci są dzieleni na różne grupy – osoby wrażliwe na cenę i ci niezdecydowani wskazują wysokie koszty zakupu jako główną przeszkodę. Dlatego dla nich decydujący jest rosnący wybór tanich samochodów używanych.

Zalecenia polityczne Fundacji Klimaneutralität

Fundacja Klimaneutralität wyciąga z tych wyników cztery rekomendacje:

Po pierwsze, słuszne było stopniowanie dopłat do zakupu samochodów elektrycznych wprowadzonych w 2026 roku w zależności od dochodu. Należy je jednak wycofać najpóźniej pod koniec 2028 roku. Gospodarstwa o niskich dochodach nadal potrzebowałyby takiej pomocy. Powinna ona być kontynuowana przy bardziej restrykcyjnych granicach dochodowych.

Po drugie, ładowanie musi stać się dostępne cenowo i przejrzyste dla osób bez własnego miejsca do ładowania. W tym celu fundacja proponuje atrakcyjne ceny ad-hoc na wszystkich stacjach ładowania, jawne opłaty za korzystanie w innych miejscach oraz organ ds. przejrzystości rynku przy Bundesnetzagentur. Równocześnie rozwój prywatnych i publicznych stacji ładowania w dzielnicach mieszkalnych musi postępować szybciej.

Po trzecie, ulga podatkowa dla samochodów służbowych z silnikami spalinowymi powinna spaść, a najprościej osiągnąć to poprzez opodatkowanie w wysokości 1,5 procenta ceny brutto. Podatek od pojazdów powinien być bardziej uzależniony od emisji CO₂.

Po czwarte, dopłata za odległość powinna zostać przekształcona w świadczenie na mobilność niezależne od dochodu. Dzięki temu osoby dojeżdżające do pracy o niskich dochodach otrzymałyby większą ulgę niż obecnie poprzez odliczenie podatkowe.

Losse-Müller: „Wsparcie zakupowe jest uzależnione od dochodu, co było ważnym krokiem. Jednak kończy się ono przed tym, zanim gospodarstwa domowe dokonają zmiany, o którech mowa od połowy lat 30. XXI wieku. Dla nich potrzebujemy rozwiązania kontynuującego, które funkcjonuje bez wstępnego finansowania. Równie ważne jest ładowanie. Kto może ładować w domu, oszczędza pieniądze. Dlatego te gospodarstwa domowe są skłonne kupić samochód elektryczny. Ci, którzy nie mają miejsca postojowego, potrzebują publicznych stacji ładowania z uczciwymi i przejrzystymi cenami. Bez dostępu do ładowania premia zakupowa nie dociera do wielu gospodarstw domowych.”

Także interesujące

O autorze

Thomas Langenbucher to ekspert od mobilności elektrycznej z doświadczeniem w przemyśle motoryzacyjnym i sektorze finansowym. Od 2011 roku publikuje na ecomento.de artykuły o samochodach elektrycznych, zrównoważonych technologiach i rozwiązaniach mobilnościowych. Dowiedz się więcej.

Interakcje czytelników