Energia odnawialna napotyka pierwsze na świecie spowolnienie od 5 lat, a eksperci wskazują główną przyczynę.

Światowe rozszerzanie się zasobów odnawialnych może w 2026 roku zaobserwować pierwszy spadek tempa instalacji nowej mocy od pięciu lat. Ostrzega przed tym Francesco La Camera, dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), który uważa, że rozwój instalacji słonecznych i wiatrowych napotyka coraz większą przeszkodę: niewystarczającą zdolność sieci elektrycznych do transportu i dystrybucji całej ilości energii, jaką one mogą wyprodukować.

Stwierdzenia te, złożone podczas Międzynarodowego Tygodnia Energii w Singapurze i przytoczone przez Reutersa, pochodzą po kilku kolejnych próbach ustanowienia rekordów świata. Jednakże rzecznik tej międzynarodowej organizacji uważa, że postępy w dziedzinie energii odnawialnej nie idą w parze z wystarczającymi inwestycjami w infrastrukturę niezbędną do wykorzystania tej energii. Chiny, największy na świecie rynek energii odnawialnej, stały się najwyraźniejszym przykładem tej sytuacji.

Problem nabiera szczególnie uderzających rozmiarów, jeśli weźmiemy pod uwagę to, co wydarzyło się w pierwszej połowie 2026 roku. Według danych zebranych przez Reuters, Chiny musiały ograniczyć wykorzystanie ilości energii odnawialnej, która odpowiada rocznemu zużyciu kraju takiego jak Meksyk. Sytuacja ta pokazuje, w jakim stopniu ograniczenia sieci mogą hamować rozwój nowych instalacji, nawet gdy istnieje możliwość wytworzenia większej ilości czystej energii.

Sieci elektryczne hamują rozwój energii odnawialnej

Francesco La Camera jasno wskazał główną przeszkodę zagrażającą światowemu rozwojowi energii odnawialnej. W wywiadzie dla Reutersa dyrektor generalny IRENA wyjaśnił, że moc wytwórcza rośnie szybciej niż infrastruktura służąca do transportu i dystrybucji prądu.

„Głównym powodem, dla którego w tym roku nie uda się ustanowić nowego rekordu liczby instalacji, jest brak zgodności pomiędzy mocą wytwórczą a możliwościami dystrybucji i transportu prądu” – powiedział szef tej międzynarodowej organizacji. Jego słowa wskazują bezpośrednio na problem dotyczący zarówno nowych elektrowni słonecznych i wiatrowych, jak i funkcjonowania systemów energetycznych, w które muszą zostać zintegrowane.

W ciągu ostatnich lat wiele krajów dokonało znaczących inwestycji w celu zwiększenia produkcji energii odnawialnej. Jednak instalacja większej liczby paneli słonecznych lub turbin wiatrowych nie gwarantuje, że cała wyprodukowana energia będzie mogła zostać wykorzystana. Konieczne są również linie energetyczne, podstacje oraz systemy zdolne do zarządzania generacją, która zmienia się w zależności od słońca i wiatru.

Gdy te infrastruktury nie mają wystarczającej pojemności, operatorzy mogą być zmuszeni do ograniczenia produkcji w określonych obiektach. Zjawisko to, znane na świecie jako curtailment lub ograniczenie wytwórczości odnawialnych źródeł energii, może wynikać z ograniczeń technicznych, przeciążeń w sieci lub trudności w zrównoważeniu produkcji energii z popytem na prąd.

Rezultatem jest paradoks: istnieją obiekty zdolne do wytwarzania czystej energii, ale część ich potencjalnej produkcji pozostaje niewykorzystana. Oprócz obniżenia dochodów producentów, takie ograniczenia mogą sprawić, że nowe inwestycje staną się mniej atrakcyjne, jeśli nie wprowadzi się ulepszeń w sieciach oraz innych rozwiązań zapewniających elastyczność, takich jak magazynowanie energii.

Dyrektor generalny IRENA wskazuje również na bariery handlowe jako jeden z czynników utrudniających rozwój tego sektora. Uważa jednak, że niespójność pomiędzy zdolnościami wytwórczymi a infrastrukturą energetyczną stanowi główny problem w dążeniu do ustanowienia nowego rekordu światowego w 2026 roku.

Chiny marnują ilość energii równą rocznemu zużyciu Meksyku

Chiny są krajem, który najlepiej ilustruje skali tego problemu. W ostatnich latach przewodziły w zakładaniu nowych instalacji odnawialnych na świecie, realizując ogromne projekty solarne i wiatrowe oraz stając się jednym z głównych motorów międzynarodowej transformacji energetycznej.

Jednak ten rozwój ujawnia również istotne ograniczenia. W niektórych regionach rozbudowa mocy odnawialnych postępowała szybciej niż rozwój sieci elektrycznych oraz infrastruktury niezbędnej do transportu energii do głównych ośrodków konsumpcji.

Zgodnie z informacjami Reutersa, w ciągu pierwszych sześciu miesięcy 2026 roku Chiny ograniczyły ilość potencjalnej produkcji odnawialnej, która odpowiadała ilości energii zużywanej przez Meksyk w ciągu roku. To porównanie pomaga zrozumieć skalę tego zjawiska, choć nie oznacza, że faktycznie wyprodukowano całą tę ilość energii, by ją później zmarnować – część z niej to energia, której produkcja musiała zostać ograniczona.

Konsekwencje wykraczają poza same obiekty. Gdy sieć elektryczna napotyka ograniczenia, nowe projekty mogą borykać się z trudnościami w podłączeniu, opóźnieniami administracyjnymi lub wyższymi kosztami integracji swojej produkcji. Dlatego zwiększanie mocy zainstalowanych źródeł energii przestaje być wystarczające, aby zapewnić dalszy rozwój energii odnawialnych w tym samym tempie.

Camera uważa, że spowolnienie w Chinach będzie miało bezpośrednie skutki dla światowych statystyk. „Nie sądzę, aby wzrost mocy w innych częściach świata w tym roku mógł zrekompensować spowolnienie w Chinach”, powiedział w wywiadzie dla Reutersa.

Problem ten nie dotyczy tylko azjatyckiego giganta. Kraje takie jak Australia i Japonia mają trudności z dostosowaniem swoich sieci energetycznych do rozwoju instalacji odnawialnych, szczególnie w obszarach, gdzie nowe projekty znajdują się z dala od głównych ośrodków popytu.

Świat może zainstalować mniej źródeł odnawialnych w 2026 roku

Ostrzeżenie IRENA pochodzi po historycznym roku dla energii odnawialnych. Zgodnie z jej oficjalnymi danymi, w 2025 roku zainstalowano 692.000 MW nowej mocy słonecznej, wiatrowej, hydroelektrycznej oraz innych technologii odnawialnych, co podniosło światową zdolność wytwórczą do 5.149 GW. Liczba ta stanowi wzrost o 15,5% w porównaniu z poprzednim rokiem, przy czym źródła odnawialne stanowiły 85,6% całej nowej mocy elektrycznej włączonej do światowego systemu.

Rozwój ten był szczególnie intensywny w ostatnich latach – nowa moc wzrosła z około 302 GW w 2022 roku do 493 GW w 2023 roku i 584 GW w 2024 roku, zanim osiągnięto rekord z 2025 roku. Jednak Francesco La Camera, dyrektor generalny IRENA, uważa, że ta seria rekordów może zostać przerwana w 2026 roku. Chociaż nie podał konkretnego przewidywania, ostrzega, że nowe instalacje będą prawdopodobnie mniejsze niż te z ubiegłego roku.

To nie oznacza, że światowa zdolność wytwarzania energii odnawialnej będzie spadać, lecz może rosnąć w wolniejszym tempie. Głównym problemem jest to, że sieci transportu i dystrybucji energii elektrycznej nie rozwijają się w tym samym tempie co instalacje słoneczne i wiatrowe. Ta sytuacja utrudnia wykorzystanie całej dostępnej energii i może prowadzić do ograniczeń w produkcji, opóźnień w nowych projektach oraz wyższych kosztów dla operatorów energetycznych.

w takiej sytuacji IRENA uważa za kluczowe zmodernizowanie infrastruktury elektrycznej oraz rozbudowę systemów magazynowania za pomocą baterii i odwracalnych elektrowni wodnych. Technologie te mogą ułatwić wykorzystanie nadwyżek energii odnawialnej, choć nie zastępują koniecznych inwestycji w sieci. Kraje takie jak Chiny, które przewodzą światowej ekspansji energii czystej, już doświadczają tych ograniczeń, które mogą wpłynąć na rozwój tego sektora w nadchodzących latach.