Rolnictwo samodzielnie wytwarza 47% energii.
#
w ciągu zaledwie kilku lat rolnictwo we Włoszech dzięki fotowoltaice zdołało zaspokoić prawie połowę swoich potrzeb energetycznych. Jest to znaczący wynik, osiągnięty pomimo zakazu instalacji fotowoltaicznych na ziemi wprowadzonego dekretem o rolnictwie oraz pomimo oporu, często ideologicznego, wobec agrowoltaiki. Gdyby te bariery nie istniały, sektor ten nie musiałby dziś kupować energii – mógłby ją wytwarzać w wystarczającej ilości, a nawet sprzedawać jej w znacznych ilościach. Należy natomiast pracować nad łańcuchem dostaw produktów rolno-spożywczych.
Spожycie 6 TWh, produkcja 3 TWh
Liczby potwierdzają zmianę kierunku. Włoski rolnictwo zużywa nieco ponad 6 TWh rocznie, ale dzięki instalacjom fotowoltaicznym umieszczonym bezpośrednio w gospodarstwach produkują już ponad 3,1 TWh energii. Zaspokojono w ten sposób 47% potrzeb. To historyczny skok, możliwy również dzięki Europie i funduszom Pnrr w ramach środka Parco Agrisolare, który umożliwił wprowadzenie fotowoltaiki do łańcuchów produkcyjnych.
Dane te zostały opublikowane przez Crea – Consiglio per la ricerca in agricoltura e l’analisi dell’economia agraria – oraz Rse – Ricerca sul Sistema Energetico – podczas konferencji. Aby uzupełnić obraz, warto wspomnieć o zużyciu w przemyśle spożywczym i napojowym: 14,3 TWh w 2024 roku.
Jeśli chodzi o emisje, sektor rolniczy stanowi około 9% całkowitego poziomu w kraju (dane z 2023 roku), natomiast redukcja gazów cieplarnianych osiągnęła poziom –16% w porównaniu z latami 90. To rzeczywy postęp, ale wciąż daleki od pełnego potencjału. Szkoda z powodu przeszkód regulacyjnych i kulturowych, które utrudniają wprowadzanie źródeł energii odnawialnej w gospodarstwach rolnych.
Zależność od oleju napędowego rolniczego
Tania energia nie przyczyniła się do prawdziwej elektryfikacji działalności rolniczej i logistyki, przez co nie został wykorzystany potencjał zdolny do zmiany profilu energetycznego tego sektora. Na wsiach nadal funkcjonują silniki rolnicze wysoce zanieczyszczające środowisko, a wsparcie dla oleju napędowego rolniczego nie pomaga. Wczoraj, 30 września, wygasł termin składania wniosków o ulgę 20% na zakupy paliwa dokonane w okresie od marca do maja 2026 roku. Jednak napięcia geopolityczne doprowadziły do wzrostu ceny oleju napędowego rolniczego do około 1,70 euro za litr, co jest dalekie od 70–80 centów z przeszłości. Nic dziwnego, że traktory znów wychodzą na drogi.
Szkoda również, że środki z Pnrr przeznaczone na traktory elektryczne zostały otwarte również dla innych technologii, co faktycznie unieważnia europejską inicjatywę. Sektor ten, w porównaniu z przemysłem motoryzacyjnym, jest nadal w tyle pod względem technologicznym, ale właśnie dlatego potrzebuje jasnego kierunku i spójnych decyzji.
W manifestie RSE – elektryfikacja maszyn rolniczych
W manifestie RSE „Transformacja energetyczna a sektor rolno-spożywczy” oprócz wskazania drogi do zaspokojenia potrzeb rolniczych podkreśla się konieczność wprowadzenia pojazdów na baterie nie tylko do produkcji, ale także do dostawy produktów i innych zadań.
Poniżej przedstawiono ścieżki, którymi należy podążać:
- systemy fotowoltaiczne i agrowoltaiczne, zintegrowane z powierzchniami produkcyjnymi;
- urządzenia na biomasę, zdolne do wykorzystania odpadów rolniczych i produktów ubocznych organicznych;
Takie działania zmniejszają emisje, ale zwiększają odporność przedsiębiorstw na wahania cen energii oraz optymalizują koszty operacyjne w średnio-długim okresie.
„W procesach wymagających znacznej ilości energii cieplnej lub mechanicznej szczególne znaczenie ma potencjał samowytwarzania energii z odnawialnych źródeł w połączeniu z elektryfikacją zużycia” – czytamy w raporcie RSE.
„Elektryfikacja maszyn rolniczych i sprzętu, w połączeniu z wprowadzeniem systemów magazynowania energii, umożliwia bardziej efektywne zarządzanie energią oraz stopniowe zmniejszanie emisji. Zintegrowane podejście zapewnia również większą elastyczność operacyjną oraz lepszą kontrolę nad potrzebami energetycznymi przedsiębiorstwa”. W ramach środków Pnrr przeznaczonych na parky agrosolarnicze finansowano również baterie i infrastrukturę do ładowania. Ponadto podkreśla się, że „wykorzystanie źródeł odnawialnych oraz działań na rzecz efektywności energetycznej służy nie tylko wymaganiom środowiskowym, ale stanowi również element strategiczny dla konkurencyjności sektora”. Szczególnie w świecie, gdzie przy bardzo niskich kosztach kraje takie jak Południowa Afryka zaczynają produkować słynne czerwone pomarańcze, a Tunezja konkuruje z nami pod względem artysjoków. Przykładów jest jednak bez liku.”
Przemysł olejowy zużywa 90% energii elektrycznej w swoim łańcuchu dostaw
Zwróćmy uwagę na kwestię konkurencyjności w kontekście kosztów energii. „Z analizy łańcuchów produkcyjnych sektora spożywczego przeprowadzonej przez Rse wynika, że w różnych gałęziach przemysłu spożywczego koszty energii stanowią jedną z głównych składowych wpływających na ostateczną cenę produktów, obok kosztów pracy. Dla wielu firm z sektorów makaronu, oleju, mleka, owoców i wina wpływ wydatków na energię przekracza 10% przychodów, co bezpośrednio wpływa na konkurencyjność przedsiębiorstw oraz cenę produktów dostarczanych konsumentom”.
Grafik powyżej pokazuje znaczenie energii w łańcuchu dostaw oliwy z oliwek, gdzie źródła odnawialne mogłyby nie tylko poprawić warunki pracy pracowników obecnie narażonych na toksyczne gazy spalinowe. Największy wpływ na koszt końcowego produktu ma energia, która stanowi aż 55% całkowitych wydatków.
Z odpadów i resztek: biometan
„Współpraca w dziedzinie badań pomiędzy Rse a Crea ma kluczowe znaczenie ze względu na rolę, jaką rolnictwo, leśnictwo oraz wszystkie gałęzie przemysłu spożywczego odgrywają w wykorzystaniu energetycznym odpadów z łańcuchów dostaw rolniczo-leśnych oraz resztek spożywczych” – mówi Franco Cotana, dyrektor generalny Rse. „Myślimy o biometanie, którego potencjał może osiągnąć 10 miliardów metrów sześciennych rocznie”.
Pomijając produkcję olejów uzyskiwanych z roślin oleistych na gruntach o niskiej produktywności przeznaczonych do produkcji biodizelu, HVO i SAF, które wymagają osobnego omówienia, przyjrzyjmy się biometanowi. Znajdujemy się w ramach gospodarki obiegu zamkniętego, która wykorzystuje odpady zwierzęce, ścieki, obornik, odpady rolnicze, resztki agroprzemysłowe oraz frakcję organiczną odpadów stałych miejskich. Poprzez fermentację beztlenową wytwarzany jest biogaz, który następnie przekształca się w biometan, który może być wykorzystywany do potrzeb przedsiębiorstwa, natomiast stałe i płynne odpady po fermentacji stają się nawozem.
Przedsiębiorstwa zbyt małe, by inwestować w transformację
Istnieje wiele dróg do transformacji energetycznej, ale jest ona skomplikowana w sektorze charakteryzującym się silną obecnością małych przedsiębiorstw. „We Włoszech 74% firm rolniczych ma wielkość gospodarczą poniżej 25 tysięcy euro, natomiast 84% przedsiębiorstw z branży spożywczej i napojowej zatrudnia mniej niż dziewięciu pracowników. Są to podmioty, które często dysponują ograniczonymi zasobami na inwestycje w innowacje i potrzebują odpowiedniego wsparcia finansowego, technicznego oraz szkoleniowego”. Wyzwanie nie jest proste pomimo dobrych wyników w produkcji z odnawialnych źródeł energii. „Transformacja energetyczna w przemyśle spożywczym to nie tylko wyzwanie środowiskowe – jest to kluczowy czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw i odporność łańcuchów dostaw, szczególnie w fazie charakteryzującej się wzrostem kosztów i skutkami zmian klimatycznych”, mówi Andrea Rocchi, prezes d
Stworzył.