Unia Europejska przygotowuje się na 400.000 elektrycznych ciężarówek i przyznaje, że brakuje ładowarek.

Elektryfikacja transportu ciężkiego zaczyna odgrywać ważniejszą rolę w planach infrastrukturalnych Unii Europejskiej. Rosnąca liczba flot ciężarówek elektrycznych zmusza do ponownego przemyślenia tego, gdzie i w jaki sposób przeznaczać środki publiczne, szczególnie w sektorze, gdzie niezbędne inwestycje są znacznie większe niż w przypadku samochodów elektrycznych.

Komisja Europejska chce, aby część tych wysiłków została skierowana teraz na infrastrukturę, która wciąż charakteryzuje się poważnymi brakami. Podczas Dni łączenia Europy zorganizowanych w Brukseli instytucja ta zaproponowała nadanie priorytetu projektom ładowania przeznaczonym dla ciężarówek elektrycznych i autobusów w ramach swoich głównych programów finansowania.

To rozwiązanie dotyczy przede wszystkim dwóch europejskich instrumentów finansowych: Connecting Europe Facility (CEF) oraz Alternative Fuels Infrastructure Facility (AFIF). Chodzi o wykorzystanie tych środków w celu ułatwienia budowy stacji ładowania dla ciężarówek – rynku, który wymaga punktów o dużej mocy oraz połączeń elektrycznych znacznie silniejszych niż te stosowane w samochodach elektrycznych.

Powód jest prosty. Liczba elektrycznych ciężarówek szybko rośnie, ale infrastruktura nie nadąża za tym tempem. Według danych przedstawionych przez europejskiego komisarza ds. transportu, Apostolosa Tzitzikostasa, w Unii Europejskiej jeździ już około 40.000 elektrycznych ciężarówek, podczas gdy szacuje się, że do końca 2026 roku będzie ich od 45.000 do 50.000 sztuk. Komisja wskazuje, że oznacza to mniej więcej potrojenie zarejestrowanej floty w zaledwie dwa lata.

Poważny problem: gdzie ładować pojazdy elektryczne

Sytuacja infrastruktury jasno pokazuje, dlaczego Bruksela chce przyspieszyć inwestycje. Obecnie w Unii Europejskiej istnieje około 3.000 publicznych punktów ładowania odpowiednich dla pojazdów elektrycznych, co stanowi wzrost o 60% w porównaniu z poprzednim rokiem, ale nadal jest to niewystarczająca liczba wobec potrzeb przewidzianych na najbliższe lata.

Sama Komisja Europejska szacuje, że liczba ciężarówek z zerowymi emisjami może osiągnąć 400 000 sztuk do 2030 roku. Aby ta flota mogła jeździć na długie odległości, nie wystarczy zainstalować więcej stacji ładowania – konieczne będą również połączenia elektryczne zdolne do dostarczania ogromnych ilości energii w określonych miejscach.

Tutaj pojawia się jeden z głównych wyzwań. Stacja dla elektrycznych ciężarówek może potrzebować połączenia z siecią o mocy kilku megawatów, szczególnie gdy skupia wiele punktów o wysokiej mocy. Analiza przeprowadzona przez Fraunhofer ISI i ICCT wskazuje, że niektóre miejsca o dużej demandzie mogą osiągać piki na poziomie od 20 do 50 MW, dlatego rozbudowa sieci ładowania wymaga również wzmocnienia sieci elektrycznych.

Komisja Europejska już pracuje nad tą kwestią poprzez różne inicjatywy. Tak zwany pakiet sieciowy oraz plan elektryfikacji przedstawiony tego lata mają na celu właśnie rozwiązanie części ograniczeń związanych z przepustowością sieci oraz napływem nowych obciążeń elektrycznych.

Od 2024 roku Unia Europejska przeznaczyła około 1 miliarda euro na dekarbonizację różnych środków transportu, według danych podanych przez Tzitzikostasa. Około połowa tej kwoty miała pójść na elektryfikację transportu ciężkiego. Ponadto europejskie programy już obejmują specjalne finansowanie na stacje ładowania o dużej mocy oraz ładowarki megawatowe przeznaczone dla pojazdów ciężkich.

Problem polega na tym, że finansowanie publiczne nie zawsze jest wystarczające, aby przekonać kapitał prywatny. Banki nadal są ostrożne, jeśli chodzi o finansowanie stacji do ładowania pojazdów elektrycznych, ponieważ wciąż istnieją poważne wątpliwości co do ich wykorzystania w pierwszych latach. Jeśli jest niewiele ciężarówek, operatorzy mają mniejsze dochody; ale jeśli brakuje wystarczającej sieci ładowarek, firmy transportowe mają większe trudności z elektryfikacją swoich flot.

Unia Europejska zamierza właśnie zmniejszyć to ryzyko inwestycyjne poprzez współpracę z branżą. Celem jest znalezienie mechanizmów, które uczynią te inwestycje bardziej przewidywalnymi i umożliwią budowę obiektów nawet w miejscach, gdzie jeszcze nie ma wystarczającej liczby ciężarówek elektrycznych.

Problem ten również znacznie się różni w zależności od kraju. Jan Bezdekovsky, przedstawiciel Ministerstwa Transportu Republiki Czeskiej, wyjaśnił podczas spotkania, że w jego kraju obecnie jeździ jedynie od 200 do 300 ciężarówek elektrycznych. Przy tak małej bazie użytkowników trudno jest przekonać operatorów ładowania do dokonywania znaczących inwestycji w nowe obiekty.

Sytuacja ta kontrastuje z innymi krajami europejskimi, gdzie istnieje już kilka tysięcy pojazdów elektrycznych, a zatem znacznie większe zapotrzebowanie. Według Bezdekovsky’ego bez finansowania z Europy mobilność elektryczna miałaby bardzo ograniczoną obecność w Republice Czeskiej. To przykład jednego z problemów, które Bruksela próbuje rozwiązać: nie wszystkie rynki wychodzą z tego samego punktu, a europejska sieć transportowa wymaga, aby infrastruktura rozwijała się również w krajach, gdzie adopcja jest nadal ograniczona.

Komisja Europejska już wcześniej dostrzegła tę potrzebę. W czerwcu ogłosiła inicjatywę mającą na celu przyspieszenie budowy korytarzy transportowych o zerowych emisjach, począwszy od korytarza skandynawsko-medyteryńskiego oraz północnomorsko-bałtyckiego. Celem jest skoordynowanie działań państw członkowskich oraz określenie potrzeb infrastrukturalnych i sieci energetycznych niezbędnych do tego, by pojazdy elektryczne mogły realizować transport międzynarodowy bez konieczności polegania na rozbudowanej, ale niespójnej infrastrukturze.

Równocześnie Bruksela przygotowuje kolejny etap swoich programów finansowych. CEF w 2026 roku zapewni nowy pakiet finansowania w wysokości 1,1 miliarda euro na projekty związane z transeuropejskimi sieciami transportowymi, w tym działania zmierzające do elektryfikacji transportu drogowego oraz budowy infrastruktury do ładowania pojazdów.

Zadanie to nie polega już więc wyłącznie na skłonieniu producentów do wytwarzania większej liczby pojazdów elektrycznych. Europa będzie musiała stworzyć infrastrukturę zdolną sprostać temu wzrostowi, w tym stacje o dużej mocy, połączenia z siecią elektryczną oraz trasy umożliwiające kontynuowanie transportu na długich odległościach.

Przewidziany rozwój tłumaczy zmianę priorytetów Brukseli. Przejście od kilkudziesięciu tysięcy pojazdów elektrycznych do około 400 000 sztuk do 2030 roku wymaga również zwiększenia możliwości ładowania. W tym przypadku samo postawienie ładowarki nie wystarczy – za każdą dużą stacją może być konieczne wzmocnienie znacznej części sieci elektrycznej.

Źródło | Transport Europa