„Inna forma zanieczyszczenia” turbin wiatrowych, której nie wdychamy, ale którą UE uważa za „temat priorytetowy”

Infradźwięk definiuje się jako dźwięk o bardzo niskiej częstotliwości (poniżej 20 Hz), zazwyczaj poza zakresem słyszenia człowieka, chociaż może objawiać się jako wyczuwalne ciśnienie lub wibracje.

Niedawna analiza naukowa przeprowadzona na Uniwersytecie w Uppsali ujawniła, że duże turbiny wiatrowe wytwarzają znacznie wyższe poziomy infradźwięków, niż dotychczas sądzono; wniosek ten doprowadził do debaty w Parlamencie Europejskim na temat konieczności rewizji przepisów unijnych dotyczących hałasu środowiskowego.

Bardzo głośne badanie

Zespół badaczy z Uniwersytetu w Uppsali, kierowany przez Kena Mattssona i składający się z Gustava Erikssona, Leifa Perssona, José Chilo oraz Kourosha Tatar, opublikował badanie oparte na zaawansowanych modelach trójwymiarowych oraz rzeczywistych danych pomiarowych. Ich wyniki pokazują, że emisja dźwięków infradźwiękowych i niskoczęstotliwościowych przez nowoczesne turbiny wiatrowe była „znacznie niedoszacowana” przez tradycyjne metody oceny.

To badanie, które weryfikuje nowe modele propagacji dźwięku za pomocą danych z parków wiatrowych, wskazuje, że obecne turbiny wytwarzają i przekazują dźwięki infradźwiękowe na większe odległości, niż zakładają modele klasyczne. To rodzi wątpliwości co do dokładności wcześniejszych badań środowiskowych oraz ich zdolności do precyzyjnej oceny wpływu hałasu na pobliskie społeczności.

W obliczu tych naukowych ustaleń francuska eurodeputowana Virginie Joron złożyła 6 stycznia ubiegłego roku pisemne pytanie w Parlamencie Europejskim skierowane do Komisji Europejskiej, pytając, czy planuje się sfinansować badania – nawet z środków publicznych – w celu „sprawdzenia zanieczyszczenia akustycznego i infradźwiękowego związanego z turbinami wiatrowymi”. Joron podkreśliła, że obowiązująca dyrektywa 2002/49/WE w sprawie oceny i zarządzania hałasem środowiskowym nie uwzględnia konkretnie najnowszych danych naukowych na temat infradźwięków.

Odpowiedź pisemna Jessiki Roswall, komisarz ds. środowiska, odporności na suszę i konkurencyjnej gospodarki obiegu zamkniętego, nie tylko potwierdza trafność szwedzkiego badania, ale także wskazuje na brak spójnych danych wynikający z faktu, że dźwięki infradźwiękowe nie są uwzględniane w dotychczas stosowanych standardowych miarach hałasu. Roswall stwierdza, że turbiny wiatrowe wytwarzają dźwięki infradźwiękowe, które mogą „nie być w pełni objęte standardowymi miarami hałasu”, i określa ten temat jako priorytet dla Komisji.

Komisarz przypomina, że chociaż obowiązujące ramy prawne nie obejmują wyraźnie tych aspektów, UE przyjęła zalecenia Europejskiego Trybunału Kontroli w celu oceny możliwości wprowadzenia ograniczeń hałasu, w tym dotyczących dźwięków infradźwiękowych, do Dyrektywy w sprawie hałasu środowiskowego (END).

END wymaga, aby każdy projekt wiatrowy przeszedł ocenę wpływu na środowisko, która opisuje emisje dźwiękowe oraz planowane działania mające na celu zapobieganie lub łagodzenie negatywnych skutków. Jednak propozycja Brukseli wykraczałaby poza parametry słyszalnego hałasu i obejmowałaby niskie częstotliwości, które do tej pory nie były uwzględniane w rejestrach unijnych.

To debaty odbywają się w szerszym kontekście zaniepokojenia związku z zanieczyszczeniem akustycznym w Europie. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska miliony obywateli są narażone na poziomy hałasu przekraczające rekomendowane limity WHO, co ma negatywny wpływ na zdrowie, takie jak zaburzenia snu, stres czy problemy sercowo-naczyniowe.

Eksperci od akustyki wskazują, że głównym wyzwaniem technicznym jest niezawodne włączenie pomiarów i oceny infradźwięków do istniejących norm. Obecne wytyczne dotyczące oceny akustyki środowiskowej projektów nie zostały opracowane z uwzględnieniem specyfiki dźwięków o niskiej częstotliwości, a tradycyjne metody mogą nie doceniać ich rzeczywistego zasięgu.

Krytycy zmian w normach twierdzą, że dowody naukowe na temat bezpośrednich negatywnych skutków infradźwięków dla zdrowia ludzkiego nie są jednoznaczne, a wiele pomierzonych poziomów w okolicy farm wiatrowych znajduje się poniżej progów słyszenia lub percepcji fizycznej.

Jednak Komisja Europejska oraz niektóre państwa członkowskie uważają, że prewencyjne podejście oraz aktualizacja wskaźników są konieczne, aby zapewnić, że planowanie energetyczne i zezwolenia środowiskowe nie pomijają potencjalnego wpływu na lokalne społeczności.

W swojej odpowiedzi Roswall podkreśla, że wszelkie zmiany regulacyjne muszą pogodzić potrzebę promocji energii odnawialnych, takich jak energia wiatrowa, kluczowych dla europejskich celów klimatycznych, z ochroną zdrowia publicznego i dobrobytu obywateli.

Inicjatywa parlamentarna oraz odpowiedź Komisji otwierają teraz proces debaty, który może przynieść propozycje legislacyjne w najbliższych miesiącach. Partie ekologiczne i organizacje obywatelskie już wyraziły zainteresowanie ustanowieniem konkretnych wartości granicznych dla infradźwięków pochodzących z źródeł przemysłowych, co wymagałoby zmiany obowiązującej dyrektywy lub wprowadzenia dodatkowych przepisów na poziomie unijnym.

Dzięki temu kroku Bruksela domyślnie przyznaje, że narzędzia oceny akustycznej muszą rozwijać się wraz z postępem naukowym, a uwzględnienie infradźwięków w oficjalnych miarach może mieć wpływ zarówno na planowanie parków wiatrowych, jak i na przyszłe wytyczne środowiskowe.