Europa chce połączyć swój ostatni obszar z dostępem do energii elektrycznej: kabel o długości 1,9 miliarda metrów jest zablokowany przez spór w Morzu Śródziemnym.
13/10/2026 19:00
Zaktualizowano na
13/10/2026 19:00
Cypr pozostaje jedynym państwem członkowskim Unii Europejskiej bez połączenia elektrycznego z siecią kontynentalną, co stanowi anomalię, którą projekt Great Sea Interconnector ma rozwiązać za pomocą jednego z najambitniejszych kabli podwodnych na świecie. Projekt, którego koszt szacuje się na około 1,9 miliarda euro, najpierw połączy Grecję i Cypr, a następnie Izrael, umożliwiając wymianę do 1.000 MW energii w obu kierunkach. Jednak prace napotykają trudności techniczne oraz spory dotyczące wód, przez które musi przebiegać kabel. Stany Zjednoczone właśnie ponownie potwierdziły swoje poparcie w celu ułatwienia realizacji tego projektu.
Znaczenie tego projektu wykracza daleko poza połączenie kablem dwóch krajów. Połączenie z europejskim systemem umożliwiłoby Cyprze importowanie energii elektrycznej, gdy będzie jej potrzebować, oraz jej eksport w przypadku nadwyżek, co jest szczególnie ważne w miarę wzrostu produkcji energii słonecznej i wiatrowej.
Kabel o długości 1.208 kilometrów, który dotrze aż do Izraela
Cały projekt zakłada połączenie o długości około 1.208 kilometrów, o napięciu 500 kV i zdolności przesyłania energii do 1.000 MW.
Pierwszy etap, biegnący między Kretą a Cyprem, obejmuje około 898 kilometrów kabla podwodnego. Ponadto musi zostać zainstalowany na głębokościach sięgających nawet 3.000 metrów, co czyni tę infrastrukturę znacznym wyzwaniem technicznym.
Unia Europejska już zobowiązała się do przeznaczenia około 657 milionów euro poprzez Connecting Europe Facility, do których dochodzą inne mechanizmy finansowania.
Kolejnym celem jest rozszerzenie tej infrastruktury aż do Izraela, tworząc nowy korytarz energetyczny we wschodnim Morzu Śródziemnym.
Dla Cypru połączenie oznacza lepsze wykorzystanie zasobów odnawialnych
Wzajemne połączenia mogą rozwiązać jeden z głównych problemów izolowanych sieci elektrycznych. Gdy dana wyspa wytwarza więcej energii słonecznej, niż jest w stanie zużyć lub przechować, ma niewiele opcji poza zmniejszeniem produkcji. Jeśli jest połączona z innymi rynkami, ten nadmiar można eksportować.
Przeciwna sytuacja występuje, gdy brakuje produkcji – wtedy można importować energię z zewnątrz.
Jest to szczególnie ważne na Cyprze, gdzie zależność od energii z zagranicy pozostaje bardzo wysoka, a Komisja Europejska wskazuje na konieczność poprawy zarówno połączeń, jak i systemów magazynowania energii.
Problem znajduje się teraz pod Morzem Śródziemnym
Trudność nie jest tylko techniczna. Badania konieczne do określenia dokładnej trasy kabla zostały ograniczone przez różnice pomiędzy Grecją a Turcją w kwestii wyznaczenia granic określonych stref morskich we wschodnim Morzu Śródziemnym.
Ankara twierdzi, że niektóre prace wymagają wcześniejszej koordynacji, podczas gdy Ateny odrzuca taką interpretację.
Kwestia ta nabrała na znaczeniu do tego stopnia, że Stany Zjednoczone postanowiły interweniować dyplomatycznie. Sekretarz stanu Marco Rubio zapewnił w tym tygodniu, że Waszyngton pozostaje przywiązany do tego projektu i będzie starał się pomóc w przezwyciężeniu nadal istniejących przeszkód.
O wiele więcej niż zwykły kabel elektryczny
Gdy w końcu zostanie ukończony, Great Sea Interconnector pozwoli Cyprze przestać być ostatnią dużą wyjątkową pozycją na rynku energetycznym Europy.
Może również ułatwić większą integrację źródeł odnawialnych oraz zapewnić dodatkową drogę do wymiany energii pomiędzy Europą a wschodnim Morzem Śródziemnym.
Jednak ten projekt pokazuje coś, co coraz częściej dotyczy dużych infrastruktur energetycznych: nie wystarczy mieć technologię i finansowanie. Aby połączyć dwie sieci elektryczne, trzeba również dojść do porozumienia co do dna morskiego, przez które ma przebiegać kabel.