Elektryczne autobusy firmy Ember pokazują, że elektryfikacja autobusów międzymiastowych jest już obecna

Floota całkowicie elektrycznych autobusów międzymiastowych Ember pokazuje, że regularna obsługa regionalna autobusami może zostać zelektryfikowana szybciej, niż się spodziewano, podczas gdy starsze floty miejskie i regionalne przechodzą na zasilanie elektryczne stopniowo.

Pomóż w działalności CleanTechnica poprzez subskrypcję na Substacku, Patreonie lub Stripe. Pomóż nam tworzyć wysokiej jakości, oryginalne treści, które publikujemy co tydzień, pomimo wyzwań stawianych przez sztuczną inteligencję do pobierania treści, antyspołeczne media, inflację i inne przeszkody.

Edynburg sprawia, że transport elektryczny jest widoczny. Miasto zelektryfikowało koleje regionalne, tramwaje oraz coraz większą liczbę autobusów elektrycznych, w tym duże dwupiętrowe pojazdy na baterie, które wyróżniają się na ulicach. Ten postęp jest ważny, ale nie jest szczególnie zaskakujący. Od dawna oczekiwano, że autobusy miejskie będą jednymi z pierwszych ciężkich pojazdów pasażerskich, które zostaną na dużą skalę zelektryfikowane.

Bardziej interesującym pojazdem był autobus marki Yutong znajdujący się obok dworca autobusowego w Edynburgu. Należał do Ember, edynburskiej firmy, która w październiku 2020 roku uruchomiła pierwszą w Wielkiej Brytanii całkowicie elektryczną linię autobusową międzymiastową, obsługując trasę pomiędzy Dundee a Edynburgiem przy użyciu dwóch autobusów. Mniej niż sześć lat później Ember obsługuje już ponad 100 elektrycznych autobusów na terenie Szkocji.

Lothian, spółka publiczna kontrolująca sieć autobusową w Edynburgu, robi to, co powinna teraz robić każda duża firma transportu miejskiego. Około jeden z pięciu autobusów przydzielonych do jej głównych bazy w Edynburgu jest elektryczny. Większość to duże dwupiętrowe autobusy marki Volvo, dziewięć jednopiętrowych autobusów Wrightbus weszło do eksploatacji w czerwcu, a najnowszy program finansowania autobusów o zerowych emisjach w Szkocji umożliwił zakup kolejnych 60 elektrycznych dwupiętrowych autobusów dla tej firmy.

Szerzy regionalny wskaźnik jest inny. Stagecoach East Scotland podaje 41 pojazdów elektrycznych wśród 477 autobusów i autokarów, co stanowi 9% na terenie sięgającym daleko poza Edynburg. Mniejsi regionalni operatorzy również docierają do miasta, ale nie istnieje precyzyjny wskaźnik specyficzny dla Edynburga dotyczący ich flot. Udawanie czegoś innego doprowadziłoby do uzyskania liczby wyglądającej na dokładną, ale w rzeczywistości mającej niewielkie znaczenie.

Tempo postępów w Lothian jest zrozumiałe biorąc pod uwagę dziedziczoną flotę. Konieczne jest odbudowanie bazy serwisowej, zapewnienie wystarczającej mocy elektrycznej, zastąpienie setek pojazdów oraz utrzymanie intensywnie funkcjonującej sieci miejskiej podczas całego procesu transformacji. Autobusy miejskie jeżdżą ustalonymi trasami, regularnie wracają do kontrolowanych placówek i pokonują wystarczającą liczbę kilometrów, aby intensywnie korzystać z niższych kosztów energii i konserwacji. Są one naturalnym rynkiem dla baterii na wczesnym etapie.

Ember ma większe znaczenie, ponieważ rozpoczęła działalność w segmencie, w którym wielu ludzi spodziewało się, że autobusy miejskie będą kontynuować rozwój w kolejnym cyklu ulepszeń baterii. Jej sieć obejmuje obecnie Edynburg, Glasgow, Dundee, Aberdeen, Inverness, Fort William, Oban i Thurso, obsługując lotniska, miasta oraz mniejsze społeczności po drodze. Kilka tras funkcjonuje z częstotliwością przypominającą rozkłady jazdy pociągów, a nie tradycyjne wycieczki autobusowe, w tym usługi nocne i całodobowe. W okresie do stycznia 2026 roku Ember odnotowała przewóz ponad 1,5 miliona pasażerów oraz przebyte ponad 120 milionów kilometrów pasażerskich bez emisji.

To wynik nie pochodzi z łatwo dostępnego, płaskiego i łagodnego korytarza demonstracyjnego. Trasa Ember z Edynburga do Fort William przechodzi przez Lochearnhead, Tyndrum i Glencoe, natomiast jej połączenia na zachodzie oraz w Highlands docierają do Oban, Inverness i Thurso. Autobusy obciążone, które wielokrotnie pokonują taką terenową trudność, wymagają znacznie większej ilości energii niż te poruszające się po terenach o niskim wzniesieniu. Zimy w Szkocji powodują dodatkowe obciążenia związane z koniecznością utrzymania napięcia w akumulatorach oraz ciągłym ogrzewaniem kabiny, co zmniejsza dostępną ilość energii na napęd. Hamowanie regeneracyjne pomaga podczas zjazdów, ale nie sprawia, że teren znika.

Model operacyjny jest ważniejszy niż deklarowane maksymalne zasięgi. Ember twierdzi, że jej autobusy mogą przejechać około 350 mil na jednym ładowaniu, ale firma nie opiera się na realizacji pojedynczej długiej trasy za pomocą każdego akumulatora. Pojazdy są ładowane kilka razy dziennie i mogą przejechać prawie 200 000 mil rocznie. Ember posiada stacje ładowania w Dundee, Aberdeen, Inverness, Oban, Thurso, Fort William i Perth, z ładowarkami o mocy do 300 kW, a planowane są kolejne takie obiekty.

Horario, sieć ładowania i system rezerwacji wzajemnie się uzupełniają. Wiele przystanek pośrednich wymaga wcześniejszej rezerwacji, często zaledwie dziesięć minut przed odjazdem. Gdy nikt nie dokonał rezerwacji, autobus może pominąć ten przystanek, zachowując czas podróży i unikając niepotrzebnego objazdu. Wtedy można zaplanować przydział pojazdów i proces ładowania zgodnie z trasami, których odległości, punkty końcowe oraz prawdopodobny czas postoju są znane.

To sprawia, że zaplanowane połączenia międzymiastowe stanowią inny problem niż swobodne podróże. Autobus wynajmowany może spędzić kilka dni podążając za planem podróży klienta, z niepewnymi przystankami, zmieniającymi się trasami oraz bez gwarancji szybkiego ładowania. Ember kontroluje swoją sieć i wie, gdzie powinny się znajdować jego autobusy przez cały dzień. Ładowanie jest częścią harmonogramu, a nie zewnętrznym utrudnieniem.

Historia tych zakupów ujawnia również luki w przemyśle. Firma Lothian kupuje pojazdy elektryczne u Volvo, Wrightbus i Alexander Dennis. Ember nabywa gotowe autobusy od chińskiej firmy Yutong, ponieważ uznani brytyjscy i europejscy producenci nie mieli wtedy dostępnych porównywalnych autobusów elektrycznych na baterie, gdy firma ich potrzebowała. Ember twierdzi, że wielokrotnie kontaktowała się z Alexander Dennis, głównym producentem autobusów w Szkocji, i usłyszała, że nie ma żadnego odpowiedniego produktu ani planów jego stworzenia. Yutong taki produkt posiadał i nadal rozwijał go we współpracy z tym operatorem.

Najnowszy program Szkocji dotyczący autobusów o zerowych emisjach obejmuje teraz kolejne 100 autobusów marki Yutong oraz 43 urządzenia do ładowania dla firmy Ember. Projekt o wartości 53,8 miliona funtów składa się z 13,2 miliona funtów finansowania publicznego i 40,6 miliona funtów inwestycji prywatnych. Planowana zakupiona flota ma mniej więcej taką samą wielkość jak obecna flota operacyjna Ember. W ramach tej samej rundy finansowania Szkocja wspiera również zakup 60 dodatkowych autobusów elektrycznych dla firmy Lothian oraz 44 pojazdów o zerowych emisjach dla firmy Stagecoach.

Szkocja wspiera jednocześnie dwa modele transformacji. Lothian zastępuje dziedziczoną flotę autobusową, jednocześnie utrzymując funkcjonowanie służby autobusowej w Edynburgu. Ember rozpoczęła działalność od pojazdów elektrycznych i oparła swój biznes na ustalonych trasach, szybkich stacjach ładowania, oprogramowaniu do rezerwacji oraz efektywnym wykorzystaniu pojazdów. Ważną lekcją jest to, że zaplanowana regionalna i międzymiastowa obsługa autobusowa jest już praktycznym rynkiem pojazdów na baterie, gdy cała usługa jest od początku projektowana w oparciu o energię elektryczną.

Przeczytaj pełny raport TFIE Strategy Briefing dotyczący czynników wpływających na flotę, warunków tras w Szkocji, modeli ładowania, implikacji zakupowych oraz różnic między przekształceniem dziedziczonej floty a pełnie elektryczną usługą międzymiastową.

Zwróć się do Michaela Barnarda i TFIE Strategy w celu przeprowadzenia analizy potrzeb związanych z elektryfikacją transportu, oceny czynników wpływających na flotę, przeglądów strategii ładowania oraz weryfikacji realiów zakupowych.