Ayuso chce uniknąć kolejnego przerwy w dostawie energii w Madrycie poprzez wykorzystanie energii jądrowej z reaktorów modułowych SMR.

Małe reaktory modułowe (SMR, skrót od ang. Small Modular Reactors) to instalacje jądrowe zaprojektowane do wytwarzania energii elektrycznej w mniejszym skali niż tradycyjne elektrownie.

Ich moc zazwyczaj wynosi mniej niż 300 megawatów elektrycznych (MWe) na jednostkę, w porównaniu do ponad 1.000 MWe, jakie mogą osiągać duże reaktory komercyjne.

Projekt Ayuso: lepiej przeprowadzić badania przed inwestowaniem w budowę

Jego działanie, podobnie jak w każdej elektrowni jądrowej opartej na rozszczepieniu, polega na uwalnianiu energii poprzez dzielenie jąder atomowych, głównie uranu. Wytworzony ciepło powoduje powstawanie pary, która napędza turbinę połączoną z generatorem elektrycznym. Główna różnica leży w projekcie: SMR mają na celu wyprodukowanie dużej części swoich komponentów w zakładach przemysłowych, a następnie przeniesienie ich na ostateczne miejsce instalacji.

Taka konstrukcja modułowa umożliwiłaby standaryzację procesów, zmniejszenie prac budowlanych oraz dostosowanie mocy zainstalowanej do potrzeb poszczególnych konsumentów. Niektóre projekty przewidują również wykorzystanie ciepła pozostałego do wytwarzania wodoru lub dostarczania energii cieplnej do procesów przemysłowych.

W wrześniu 2025 roku Wspólnota Madrytu ogłosiła strategię rozszerzenia badań nad energią jądrową. W inicjatywie biorą udział departamenty edukacji, nauki i uniwersytetów oraz środowiska, rolnictwa i spraw wewnętrznych, przy udziale Madryckiego Instytutu Badań Zaawansowanych (IMDEA Energía).

Wśród planowanych działań znajdują się nowe kierunki badań, udział w europejskich inicjatywach związanych z reaktorami modułowymi oraz zatrudnianie specjalistycznych naukowców. Celem jest rozwijanie wiedzy i badanie możliwości tej technologii w obliczu rosnącego popytu na energię elektryczną.

Przerwa w dostawie prądu z kwietnia 2025 roku wzmocniła debatę na temat bezpieczeństwa dostaw energii, choć sama w sobie nie dowodzi, że Madryt musi budować elektrownię jądrową. Na razie strategia regionalna ma charakter badawczy: nie oznacza ona zatwierdzenia na instalację reaktorów ani projektu budowy z określonym miejscem, budżetem i harmonogramem.

Mniej przestrzeni i systemy bezpieczeństwa pasywnego

Jedną z cech charakterystycznych dla niektórych projektów SMR jest zastosowanie systemów bezpieczeństwa pasywnego. Systemy te wykorzystują zjawiska fizyczne, takie jak naturalny przepływ chłodziwa, aby ułatwić chłodzenie reaktora, bez konieczności polegania wyłącznie na pompach lub interwencji ludzkiej.

Mogą one również zmniejszyć liczbę komponentów, które należy zmontować w obiekcie, oraz ułatwić stopniowe rozszerzanie mocy. Jednak korzyści zależą od poszczególnych modeli: nie wszystkie reaktory modułowe wykorzystują tę samą technologię, ten sam paliwo ani te same systemy chłodzenia.

Brytyjski projekt Rolls-Royce obejmuje na przykład reaktory wodne pod ciśnieniem o mocy około 470 MWe na jednostkę, co przewyższa standardowy limit 300 MWe stosowany przy definiowaniu SMR. Ich rozwój ilustruje zainteresowanie Europą tą technologią, ale przewidywane terminy i koszty nie mogą być automatycznie przeniesione na inne instalacje.

Koszty, odpady i wątpliwości co do ich wykonalności

Główne pytania dotyczące elektrowni SMR to te o aspektach ekonomicznych i środowiskowych. Produkcja seryjna mogłaby obniżyć koszty budowy, ale aby to osiągnąć, konieczne byłoby wprowadzenie na rynek wystarczającej liczby jednostek oraz utrzymanie stabilnej łańcucha przemysłowego. Z kolei pierwsze instalacje mogą pozwolić sobie na wysokie koszty projektowania, licencji i produkcji.

Nie udowodniono również, że elektrownia modułowa może zostać uruchomiona w ciągu 500 dni w każdych warunkach. Taki termin zależy od zatwierdzenia projektu, dostępności komponentów oraz gotowości lokalizacji. Procedury zatwierdzania energetyki jądrowej, budowa infrastruktury oraz testy uruchomieniowe mogą znacznie wydłużyć ten harmonogram.

Zarządzanie odpadami radioaktywnymi stanowi kolejne wyzwanie. SMR nie eliminują zużytego paliwa ani konieczności jego bezpiecznego przechowywania i zarządzania. Ponadto ilość oraz właściwości odpadów zmieniają się w zależności od projektu reaktora i używanego paliwa.

W Madrycie każda propozycja budowy musiałaby również rozwiązywać kwestie związane z wykorzystaniem wody, planowaniem terytorialnym, ochroną środowiska oraz akceptacją społeczną. Zatwierdzenie elektrowni jądrowej należy do państwa, a nie wyłącznie do władz autonomicznych.

Gigantyczne korporacje technologiczne stojące za systemem, którego skuteczność musi zostać udowodniona

Zainteresowanie dużymi firmami technologicznymi, takimi jak Google i Amazon, odzwierciedla potrzebę ciągłego dostawu prądu dla centrów danych oraz innych obiektów o wysokim zużyciu energii. Google ogłosił umowy związane z rozwojem zaawansowanych reaktorów, podczas gdy różne projekty biznesowe badają możliwość wykorzystania energii jądrowej w celu zaspokojenia popytu, którego źródła zmienne nie zawsze są w stanie samodzielnie sprostać.

Jednak komercyjne wdrożenie małych reaktorów jądrowych znajduje się nadal we wczesnej fazie. Decyzja Madrytu otwiera drogę do badań i udziału w europejskich debatach na temat energetyki, ale nadal nie odpowiada na kluczowe pytania: ile kosztowałoby wytwarzanie prądu, kiedy mógłby być dostępny oraz jaki wpływ miałaby konkretna instalacja.